Gebeliğin 37. haftasından önce doğan bebekler prematüre
olarak nitelendiriyor. Çoğunlukla çoklu gebelik, enfeksiyon, diyabet ve yüksek
tansiyon gibi kronik hastalıkların neden olduğu prematüre doğumda genetik
aktarımın da etkili olabileceği vurgulanıyor.
Prematüre doğum, bebeğin kaç haftalık dünyaya geldiğine göre
üç gruba ayrılıyor; 28 haftadan küçük doğanlar "aşırı", 28 ila 32
haftalıklar "çok", 32. ila 37. haftada doğanlar "hafif"
prematüre olarak sınıflandırılıyor.
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 2018 yılı verilerine göre, her
yıl 10 bebekten en az biri, yani 15 milyon bebek prematüre dünyaya geliyor ve
sayı her geçen gün artıyor. 184 ülkede prematüre doğum oranları yüzde 5 ile 11
arasında değişiyor.
5 yaşından küçük çocuk ölümlerinin başlıca nedeni
prematüre doğum
Dünya genelinde 5 yaşından küçük çocuk ölümlerinin başlıca
nedeninin, prematüre doğumlar olduğuna, her sene bu yaş aralığında yaklaşık bir
milyon çocuğun hayatını kaybettiğine dikkat çekiliyor.
Prematüre doğumun yol açtığı komplikasyonlar nedeniyle
hayatta kalmayı başaranların birçoğunda öğrenme bozuklukları, görsel ve işitsel
problemler gibi yaşam boyu sürecek rahatsızlıklar görülüyor.
Prematüre dünyaya gelen bebeklerin yaşatılması için sıcak
tutma, emzirme desteği, enfeksiyon ve nefes alma zorluklarının giderilmesinden
oluşan temel bakımda, zengin ve yoksul ülkeler arasında büyük uçurum göze
çarpıyor.
Yoksul ülkeler prematüre bebekleri yaşatamıyor
Yoksul ülkelerde 32. haftada veya daha küçük doğan
bebeklerin yarısı, gerekli bakımı göremediğinden yaşamını yitirirken, zengin
ülkelerde neredeyse tüm prematüre bebekler yaşatılıyor. Uzmanlar, bu ölümlerin
dörtte üçünün gerekli müdahalelerin yapılması halinde önlenebileceğini ifade
ediyor.
Refah seviyesi düşük ülkelerde "aşırı prematüre"
bebeklerin yüzde 90'ından fazlası, yaşamlarının ilk birkaç haftasında ölürken,
zengin ülkelerde bu oran yüzde 10'un altına düşüyor.
Prematüre doğumların yüzde 60'ından fazlası, Afrika ve
Güneydoğu Asya'da görülüyor. Düşük gelir seviyesine sahip ülkelerde bebeklerin
ortalama yüzde 12'si, yüksek gelirlilerde yüzde 9'u erken doğuyor.
Prematüre doğumlarda Hindistan ilk sırada yer alıyor
Dünyada en fazla prematüre doğum yapılan ilk 10 ülke şöyle
sıralanıyor; Hindistan 3 milyon 519 bin 100, Çin 1 milyon 172 bin 300, Nijerya
773 bin 600, Pakistan 748 bin 100, Endonezya 675 bin 700, ABD 517 bin 400,
Bangladeş 424 bin 100, Filipinler 348 bin 900, Kongo Demokratik Cumhuriyeti 341
bin 400 ve Brezilya 279 bin 300.
Her 100 doğumda en fazla prematüre oranlarının görüldüğü ilk
10 ülke de sırasıyla, yüzde 18,1'le Malavi, yüzde 16,7'şerle Komor Adaları ve
Kongo, yüzde 16,6 ile Zimbabve, yüzde 16,5'le Ekvator Ginesi, yüzde 16,4'le
Mozambik, yüzde 16,3'le Gabon, yüzde 15,8'le Pakistan, yüzde 15,5'le Endonezya
ve yüzde 15,4'le Moritanya.
DSÖ, prematüre doğum konusunda güvenilir yönelim verisi elde
edilen 65 ülkenin 3'ü hariç hepsinde, son 20 yılda prematüre doğum oranlarında
artış yaşandığına dikkati çekiyor.
Bu artış, geç yaşta anne olma, annenin diyabet ve yüksek tansiyon gibi altta yatan sağlık sorunları, tüp bebek tedavisinin daha fazla kullanılması ve sezaryen yöntemine daha fazla başvurulmasıyla ilişkilendiriliyor.
